การสายยางให้อาหารสายยางทางจมูกการให้อาหารทางสายยางทางจมูก (Nasogastric Tube หรือ NG Tube) เป็นวิธีที่พบบ่อยสำหรับผู้ป่วยที่ยังมีระบบย่อยอาหารปกติแต่ไม่สามารถกลืนเองได้ชั่วคราว (เช่น ผู้ป่วยพักฟื้นจากการผ่าตัด หรือผู้ป่วยอัมพฤกษ์ในระยะแรก)
เพื่อให้การดูแลเป็นไปอย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด นี่คือข้อปฏิบัติที่สำคัญครับ:
1. ขั้นตอน "ก่อน" ให้อาหาร (การเช็กความปลอดภัย)
ก่อนจะเทอาหารลงสายทุกครั้ง ต้องทำ 3 อย่างนี้เสมอ:
ตรวจสอบตำแหน่งสาย: ดูรอยขีดหรือตัวเลขที่ติดอยู่ตรงปีกจมูกว่าเลื่อนออกมาจากจุดเดิมหรือไม่ หากสายเลื่อนออกมามาก ห้ามให้อาหารเด็ดขาด เพราะปลายสายอาจหลุดออกจากกระเพาะไปอยู่ที่หลอดลมได้
ดูดเช็กสิ่งค้างในกระเพาะ (Residual Volume): ใช้ไซริงค์ต่อเข้ากับสายยางแล้วค่อยๆ ดูดดูน้ำย่อย
ถ้าดูดได้ < 50 มล. : ให้ดันกลับคืนไปช้าๆ และเริ่มให้อาหารได้
ถ้าดูดได้ > 100-150 มล. : แสดงว่ามื้อเก่ายังไม่ย่อย ให้เลื่อนมื้ออาหารออกไป 1 ชั่วโมง
ล้างสาย (Pre-flush): ใช้น้ำต้มสุกประมาณ 20-30 มล. ฉีดล้างสายเพื่อทดสอบความโล่งและไล่อากาศ
2. ขั้นตอน "ระหว่าง" ให้อาหาร (การบริหารอาหาร)
จัดท่านอน: ต้องยกศีรษะสูง 30-45 องศา เสมอ (ท่ากึ่งนั่งกึ่งนอน)
เทอาหาร: ถอดลูกสูบไซริงค์ออก แล้วใช้กระบอกไซริงค์เป็นกรวยเทอาหารลงไป
ใช้แรงโน้มถ่วง: ปล่อยให้อาหารไหลลงช้าๆ ตามแรงโน้มถ่วง ห้ามใช้ลูกสูบดันอาหาร เพราะจะทำให้ผู้ป่วยแน่นท้องหรืออาเจียน
อย่าให้อากาศเข้า: คอยเติมอาหารอย่าให้ขาดช่วงจนอากาศไหลเข้าสายยาง เพราะจะทำให้ผู้ป่วยท้องอืด
3. ขั้นตอน "หลัง" ให้อาหาร (การดูแลต่อเนื่อง)
ล้างสาย (Post-flush): เมื่ออาหารหมด ให้ตามด้วยน้ำต้มสุก 30-50 มล. ทันที เพื่อไม่ให้คราบอาหารบูดค้างในสายและป้องกันสายอุดตัน
คงท่าเดิมไว้: ให้ผู้ป่วยนอนศีรษะสูงต่ออย่างน้อย 1 ชั่วโมง เพื่อป้องกันอาหารไหลย้อนกลับและอาการสำลัก
🛡️ การดูแลรักษาความสะอาด (Maintenance)
เปลี่ยนพลาสเตอร์: ควรเปลี่ยนพลาสเตอร์ที่จมูกทุก 1-2 วัน และทำความสะอาดผิวหนังรอบจมูกเพื่อป้องกันแผลกดทับ
ทำความสะอาดช่องปาก: แม้ไม่ได้เคี้ยวอาหาร แต่ต้องแปรงฟันหรือเช็ดทำความสะอาดช่องปากวันละ 2 ครั้ง เพื่อลดการสะสมของแบคทีเรียในน้ำลาย
สังเกตสายยาง: หากเห็นจุดสีดำหรือเขียวภายในสาย (เชื้อรา) หรือสายแข็งกระด้าง ให้แจ้งพยาบาลเพื่อเปลี่ยนสายใหม่ทันที
⚠️ อาการผิดปกติที่ต้องแจ้งแพทย์
ผู้ป่วยไอ หรือสำลัก ขณะให้อาหาร (หยุดทันที!)
มีอาการท้องอืดมาก อาเจียน หรือถ่ายเหลวผิดปกติ
มีเลือดซึมออกมาจากจมูกหรือมีเลือดติดออกมาตอนดูดเช็กน้ำย่อย
สายยางอุดตันจนไม่สามารถดันน้ำเข้าไปได้
